Türkiye, kültürel mirasına sahip çıkma konusunda kararlı adımlar atmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un açıklamalarına göre, son 24 yılda yurt dışına kaçırılan kültür varlığı iadesi sayısı 13 bin 574'e ulaştı. Bu önemli başarı, ülkenin kültürel zenginliklerini koruma ve gelecek nesillere aktarma vizyonunun bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Ersoy, kaçak kazıların tarihi eserleri kontekstinden kopararak geri dönülmez bilimsel bilgi kayıplarına yol açtığını vurguladı ve bu tür faaliyetlere karşı topyekûn bir mücadelenin gerekliliğini belirtti.
Kültürel Mirasın Korunmasında Çok Yönlü Mücadele
Bakan Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın, güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla sıkı bir koordinasyon içinde çalıştığını ifade etti. Bu iş birliği sayesinde, yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılan eserlerin Türkiye'ye iadesi için diplomasi, bilimsel araştırmalar ve uluslararası iş birlikleri etkin bir şekilde kullanılıyor. Bakanlığın bu alandaki çabaları, sadece hukuki süreçlerle sınırlı kalmayıp, kültürel değerlerin önemine dair toplumsal farkındalığı artırmayı da hedefliyor. Ersoy, vatandaşların bu mücadelede duyarlı olmasının ve şüpheli durumları ilgili makamlara bildirmesinin önemini özellikle vurguladı.
Kaçak kazılar ve yasa dışı ticaret, bir ülkenin tarihini ve kimliğini oluşturan eserlerin yok olmasına neden oluyor. Türkiye, bu durumu engellemek adına uluslararası platformlarda da aktif rol oynuyor. UNESCO'nun 1970 tarihli sözleşmesi rehberliğinde yürütülen çalışmalar, eserlerin korunması, yasa dışı ticaretin önlenmesi ve iade süreçlerinin hızlandırılmasına odaklanıyor. Güneydoğu Avrupa'da hukuki altyapının güçlendirilmesi, operasyonel kapasitenin artırılması ve ülkeler arası bilgi paylaşımının geliştirilmesi amacıyla UNODC (Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi) ile iş birliği içinde projeler yürütülüyor.
Son Dönemde Geri Getirilen Önemli Eserler ve Takip Sistemleri
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın verilerine göre, sadece 2026 yılında 126 eser daha Türkiye'ye kazandırıldı. Bu eserler arasında özellikle dikkat çekenler şunlar:
- ABD'den iadesi sağlanan 100 eserlik grup içerisinde:
- Tokat Horoztepe kökenli 40 adet Erken Tunç Çağı eseri
- Burdur Düver kökenli 44 adet Arkaik Dönem eseri
- Aphrodisias Antik Kenti'nden yasa dışı yollarla çıkarılan bir portre
Bu eserlerin iade sürecinde, detaylı bilimsel araştırmalar, arşiv belgeleri ve uluslararası adli iş birlikleri kilit rol oynadı. İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde kamuoyuna tanıtılan bu eserler, Türkiye'nin kültürel mirasına verdiği değeri bir kez daha gözler önüne serdi. Bakanlık, bu başarıların ardında yatan titiz çalışmanın ve uluslararası iş birliğinin önemine işaret etti.
Çevrim İçi Satışlar Mercek Altında
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, yasa dışı kültür varlığı ticareti de dijital platformlara taşındı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, bu yeni tehditle mücadele etmek için teknolojik takip sistemlerinden yararlanıyor. Bu sistem, dünya genelindeki müzayede ve galeri internet sitelerinde satışa sunulan ve Türkiye'den yasa dışı yollarla çıkarılmış olabileceği düşünülen eserleri sürekli olarak izliyor. Şüpheli görülen kayıtlar, uzmanlar tarafından incelenmek üzere titizlikle arşivleniyor ve elde edilen bu bilgiler, iade başvurularının güçlendirilmesinde somut kanıtlar olarak kullanılıyor.
Türkiye, zengin tarihi ve kültürel mirasına sahip çıkma konusunda ulusal ve uluslararası düzeyde gösterdiği çabalarla takdir topluyor. Kültür varlıklarının ait oldukları topraklara dönmesi, sadece bir ülkenin değil, tüm insanlığın ortak mirasının korunması anlamına geliyor. Bakanlık, bu kutlu mücadeleyi kararlılıkla sürdürmeye devam edeceğini vurguluyor.
