Günümüz dijital çağında, akıllı telefonlar ve tabletlerle büyüyen çocuklarda görülen odaklanma problemleri, ailelerin en çok şikayet ettiği konuların başında geliyor. Sürekli değişen dijital uyaranlara maruz kalan çocukların dikkat süreleri kısalırken, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Murat Doğan, bu durumun sadece ekran başında geçirilen zamanla ilişkilendirilmemesi gerektiğini belirtti. Doğan, dikkat dağınıklığı ve odaklanma sorunlarının uyku, beslenme, fiziksel aktivite ve genel yaşam tarzı alışkanlıkları çerçevesinde bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğinin altını çizdi.
Ekran Süresi Tek Başına Yeterli Bir Gösterge Değil
Dr. Murat Doğan, ekran başında geçirilen sürenin tek başına bir ölçüt olmaktan çok, ekranın hangi alışkanlıkların yerini aldığına odaklanılması gerektiğini ifade etti. Doğan, açıklamasında, “Çocuğun uyku süresi mi azalıyor, fiziksel hareketliliği mi kısıtlanıyor, aile içi sohbetler, kitap okuma veya oyun zamanları mı ortadan kalkıyor? Ekran kullanımını bu bütünlük içinde değerlendirmek büyük önem taşıyor” dedi. Kısa ve hızlı değişen video içeriklerinin çocukları sürekli yeni uyaranlara maruz bırakarak dikkatlerini dağıttığını belirten Doğan, kitap okuma, öğretmen dinleme, problem çözme ve ödev yapma gibi aktivitelerin ise daha uzun süreli zihinsel çaba gerektirdiğini hatırlattı.
Her Odaklanma Problemi Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Değildir
Çocuklarda gözlemlenen odaklanma güçlüklerinin hemen Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olarak yorumlanmasının doğru olmadığını belirten Dr. Doğan, birçok farklı faktörün dikkat performansını olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Bu faktörler arasında yetersiz uyku, düzensiz ve sağlıksız beslenme, hareketsiz bir yaşam tarzı, aşırı ekran kullanımı ve stresin önemli yer tuttuğunu vurguladı. Uzun süreli ve çocuğun okul başarısını, aile ilişkilerini veya günlük yaşamını belirgin biçimde etkileyen sorunlarda mutlaka profesyonel yardım alınması gerektiğini kaydeden Doğan, “Önemli olan, çocuğa hemen bir etiket yapıştırmak yerine, sorunun gerçek kaynağını doğru bir şekilde tespit etmektir” şeklinde konuştu.
Uyku, Beslenme ve Fiziksel Aktivitenin Bilişsel Gelişimdeki Rolü
Dr. Doğan, çocukların sağlıklı bilişsel gelişimi ve odaklanma yetenekleri için dengeli beslenme, düzenli ve yeterli uyku ile fiziksel hareketin olmazsa olmaz unsurlar olduğunu vurguladı. Her çocuğun gelişim dönemine göre farklı ihtiyaçları olabileceğini belirten Doğan, vitamin veya mineral takviyelerinin ancak uzman bir sağlık profesyonelinin önerisi ve uygun kullanım çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Ebeveynlere de önemli bir çağrıda bulunan Doğan, çocukların boş kalan her anının dijital içeriklerle doldurulmaması gerektiğini söyledi. “Çocuğun her dakika eğlendirilmesi gerekmiyor. Bazen hiçbir şey yapmamak, hayal kurmak ve kendi oyununu üretmek de gelişimin doğal ve çok değerli bir parçasıdır” diyerek, çocuklara serbest zaman tanınmasının önemine dikkat çekti.
Ailelere Yönelik 6 Önemli Öneri
Çocukların odaklanma becerilerini desteklemek ve dikkat dağınıklığını azaltmak amacıyla Dr. Murat Doğan, ailelere şu pratik önerilerde bulundu:
- Yemek Sırasında Ekran Kullanımını Sınırlandırın: Yemek saatlerini ailece sohbet etme ve bağ kurma zamanına dönüştürün.
- Uyku Öncesi Ekran Süresini Azaltın: Uykudan en az bir saat önce tüm dijital ekranları kapatarak, çocuğun uykuya geçişini kolaylaştırın.
- Ders Ortamındaki Dijital Uyaranları Kaldırın: Çocuğun ders çalıştığı veya ödev yaptığı alanda dikkat dağıtıcı dijital cihazları bulundurmayın.
- Fiziksel Aktivite ve Açık Hava Zamanını Destekleyin: Düzenli egzersiz ve doğada geçirilen zamanın çocuğun zihinsel ve fiziksel sağlığı için kritik olduğunu unutmayın.
- Kitap Okumayı Günlük Rutinin Parçası Haline Getirin: Kitap okuma alışkanlığı kazandırarak uzun süreli odaklanma becerilerini geliştirin.
- Çocuğun 'Sıkıldım' Anlarını Ekranla Doldurmayın: Sıkılmanın yaratıcılığı tetikleyen bir fırsat olduğunu unutmayın; çocuğun kendi oyunlarını kurmasına ve hayal gücünü kullanmasına izin verin.
