Türkiye genelinde 1 Temmuz itibarıyla uygulamaya konulan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemine yönelik vatandaş şikayetleri artarak devam ediyor. Şikayetvar platformunun derlediği verilere göre, sistemin ilk 30 gününde, yani 1-30 Temmuz tarihleri arasında tam 764 şikayet kayıtlara geçti. Bu durum, yeni çevreci adımın başlangıç sürecinde önemli aksaklıklar yaşandığını gözler önüne serdi.
Depozito İade Makinelerinde Yaşanan Sorunlar
Vatandaşların depozito iade sistemine ilişkin en yoğun şikayetleri, geri dönüşüm makinelerinin işleyişiyle ilgili oldu. Kullanıcılar, depozito iade makinelerinin sık sık arızalı, dolu veya kullanım dışı olduğuna dair bildirimlerde bulundu. Özellikle mobil uygulama üzerinden aktif görünen cihazların sahada çalışmaması, tüketicilerin ciddi mağduriyetler yaşamasına neden oldu. Birçok kişi, topladıkları plastik, cam ve alüminyum ambalajları iade etmek için birden fazla noktaya gitmek zorunda kaldığını, ancak makinelerin çalışmaması nedeniyle boş ellerle evlerine döndüğünü belirtti.
Şikayetlerin büyük bir bölümü, makinelerin teknik sorunlarına ve bakım eksikliklerine odaklanıyor. Dolan haznelerin zamanında boşaltılmaması, makinelerin 'kullanım dışı' uyarısı vermesi ve uzun süreli arızalar, sistemin verimli çalışmasını engelliyor. Bu durum, vatandaşların geri dönüşüme olan katılım isteğini olumsuz etkileyerek, projenin temel hedeflerine ulaşmasını zorlaştırıyor.
İade Bedellerinin Hesaplara Yansımaması ve Dijital Cüzdan Sorunları
Depozito iade sistemindeki bir diğer önemli sorun ise, iade edilen ambalaj bedellerinin vatandaşların dijital cüzdanlarına yansımaması veya geç yansıması. Sistem kapsamında, her ambalaj için 1 TL iade bedeli, DOA mobil uygulamasındaki dijital cüzdana aktarılıyor. Ancak bazı kullanıcılar, iade işlemini tamamlamalarına rağmen paranın hesaplarına geçmediğini veya gecikmeli olarak yansıdığını ifade etti. Bu durum, sistemin dijital altyapısında da iyileştirilmesi gereken noktalar olduğunu gösteriyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hayata geçirilen bu sistemle, yılda yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüme kazandırılması ve ekonomiye yıllık 30 milyar TL katkı sağlanması hedefleniyor. Ancak Şikayetvar'a gelen başvurular, vatandaşların sisteme katılma isteğine rağmen, özellikle makine kapasitesi, bakım ve dijital altyapı kaynaklı sorunlarla karşılaştığını açıkça ortaya koyuyor. Sistemle ilgili toplam 820 şikayetin yaklaşık yüzde 93'ü, yani 764'ü, sistemin ülke genelinde başladığı 1-30 Temmuz döneminde kaydedildi.
Sistemin Geleceği ve Çözüm Beklentileri
81 il ve 973 ilçede uygulanmaya başlanan Depozitosu Olan Ambalajlar sistemi, çevre bilincini artırmak ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek adına önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak ilk ayda yaşanan yoğun şikayetler, sistemin daha etkin ve sorunsuz çalışabilmesi için acil çözümler üretilmesi gerektiğini gösteriyor. Yetkililerin, vatandaşlardan gelen geri bildirimleri dikkate alarak makine arızalarını gidermesi, dolan haznelerin düzenli olarak boşaltılmasını sağlaması ve dijital cüzdan entegrasyonunda yaşanan aksaklıkları gidermesi büyük önem taşıyor.
Kullanıcıların sisteme güven duyması ve geri dönüşüme aktif katılım sağlaması için, depozito iade noktalarının sayısının artırılması, makinelerin bakım ve onarım süreçlerinin hızlandırılması ve mobil uygulamanın daha stabil hale getirilmesi bekleniyor. Aksi takdirde, iyi niyetle başlatılan bu projenin hedeflerine ulaşması zorlaşabilir ve çevre bilincine katkısı sınırlı kalabilir.
