Modern kent yaşamının getirdiği bireyselleşme ve dijitalleşme süreçleri, komşuluk ilişkilerini de kaçınılmaz olarak dönüştürüyor. Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, 17 Kasım Dünya Komşuluk Günü kapsamında yaptığı açıklamalarda, Türkiye'de komşuluk ilişkilerinden duyulan memnuniyetin oldukça yüksek seviyelerde seyrettiğini vurguladı. Süleymanlı'ya göre, komşuluğun 'bitti' demek yerine, 'biçim değiştirdiğini' söylemek çok daha doğru bir yaklaşım.

Türkiye'de Komşuluk Memnuniyeti Yüksek Seyrediyor

Prof. Dr. Süleymanlı, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2023 Yaşam Memnuniyeti Araştırması verilerine dikkat çekerek, ülkedeki komşuluk ilişkilerinden memnuniyet oranının yüzde 80,6 olduğunu belirtti. Bu oranın, 2003 yılında da benzer bir seviyede, yüzde 80,2 olarak kaydedildiğini hatırlatan Süleymanlı, yıllar içinde bu memnuniyetin istikrarlı bir şekilde korunduğunu ifade etti. Bu durum, kentleşme ve modern yaşamın getirdiği tüm değişimlere rağmen, Türk toplumunda komşuluk bağlarının güçlü bir şekilde devam ettiğini gösteriyor.

Özellikle büyükşehirlerdeki yoğun iş temposu, sık sık ikamet değişikliği ve site tarzı yaşam alanlarının yaygınlaşması, komşuluk ilişkilerinin doğasını etkileyen başlıca faktörler arasında yer alıyor. Süleymanlı, günümüzde insanların artık sadece samimiyete değil, aynı zamanda kişisel mahremiyete ve karşılıklı saygıya da büyük önem verdiğini dile getirdi. Bu yeni beklentiler, komşuluk ilişkilerinin daha dengeli ve karşılıklı anlayışa dayalı bir zeminde şekillenmesine yol açıyor.

Dijitalleşme Komşuluğa Yeni Boyutlar Katıyor

Dijitalleşmenin hayatımızın her alanına nüfuz ettiği bu çağda, komşuluk kültürü de bu dönüşümden payını alıyor. Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, apartman veya site sakinleri arasında oluşturulan WhatsApp grupları ile mahalle bazlı dijital platformların, komşuluk ilişkilerine yeni bir boyut kazandırdığına işaret etti. Bu tür dijital araçlar:

  • Yardımlaşmayı kolaylaştırıyor
  • Bilgi paylaşımını hızlandırıyor
  • Afet dönemlerinde dayanışmayı artırıyor

Ancak Süleymanlı, dijital iletişimin tek başına gerçek bir komşuluk anlamına gelmediğinin altını çizdi. Ona göre, 'aynı WhatsApp grubunda bulunmak değil, ihtiyaç anında birbirinin yanında olabilmek gerçek komşuluğun en önemli göstergesidir.' Bu açıklama, sanal bağların fiziksel ve duygusal desteğin yerini tutmadığını vurguluyor.

Tek Başına Yaşayanlar İçin Komşuluğun Önemi

Türkiye'de tek kişilik hanelerin oranının yüzde 20,5'e yükseldiğini ve yaklaşık 1 milyon 836 bin yaşlının yalnız yaşadığını belirten Süleymanlı, özellikle bu kesim için güvenilir komşuların hayati bir sosyal destek kaynağı olduğunu vurguladı. Gençlerin dijital ortamda yüzlerce bağlantıya sahip olmasının, yaşadıkları çevreye aidiyet hissettikleri anlamına gelmediğini de ekleyen Süleymanlı, yalnızlığın çevremizdeki insan sayısıyla değil, ihtiyaç duyduğumuzda güvenebileceğimiz insanların varlığıyla ilgili olduğunu ifade etti.

Afetlerde Komşuluk ve Toplumsal Dayanışma

Prof. Dr. Süleymanlı, komşuluğun sadece sosyal yaşamın bir parçası olmakla kalmayıp, aynı zamanda afetlere hazırlık ve toplumsal dayanışma açısından da büyük bir önem taşıdığına dikkat çekti. Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeği göz önüne alındığında, deprem gibi felaket anlarında ilk yardımımıza koşacak olanların genellikle komşularımız olacağı gerçeği, komşuluk bağlarının ne kadar değerli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

Mahalle parkları, ortak bahçeler, kültür merkezleri gibi mekanlar ve yerel dayanışma ağları, komşuluk ilişkilerini güçlendirmede kritik bir rol oynayabilir. Süleymanlı, son olarak, 'İhtiyacımız olan geçmişin komşuluğunu aynen geri getirmek değil, modern kent yaşamına uygun, dijital imkânlardan yararlanan ve güven üzerine kurulu yeni bir komşuluk kültürüdür' diyerek, geleceğin komşuluk anlayışına dair vizyonunu ortaya koydu.