Okulların açılmasıyla birlikte başlayan alışveriş telaşı, aileler için çocuklarının sağlığını güvence altına alma sorumluluğunu da beraberinde getiriyor. Üsküdar Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Müge Ensari Özay, kırtasiye ürünleri, okul çantaları ve su mataralarının barındırabileceği kimyasal ve fiziksel riskler konusunda ebeveynlere önemli uyarılarda bulundu. Özellikle okul alışverişinde kimyasal riskler, çocukların uzun vadeli sağlığı üzerinde ciddi etkiler yaratabiliyor.
Fitalatlar ve Ağır Metaller: Çocuk Sağlığını Tehdit Eden Unsurlar
Doç. Dr. Müge Ensari Özay, her kırtasiye ürününün tehlikeli olmadığını, ancak riskin ürünün üretiminde kullanılan maddelere, bu maddelerin yoğunluğuna, çocuğun ürünü kullanım şekline ve maruziyet süresine bağlı olduğunu vurguladı. Çocukların kırtasiye ürünlerine maruz kalma yollarını deri teması, solunum ve ağız yoluyla yutma olarak sıralayan Özay, özellikle 3 yaş altı çocuklarda kalem, silgi, boya gibi ürünleri ağza götürme alışkanlığının riskleri artırdığını belirtti.
Özay, bu ürünlerdeki kimyasallardan en önemlilerinden birinin 'fitalatlar' olduğunu ifade etti. PVC gibi plastiklerin yumuşatılması ve silgilere esneklik kazandırılmasında sıklıkla kullanılan fitalatların, çocukların üreme, endokrin ve gelişim sistemleri üzerinde olumsuz etkileri olabileceğine dikkat çekti. Bu maddelerin kırtasiye ürünleri ve oyuncaklarda kullanımının sınırlı olması gerektiğini de ekledi.
Ağır metaller de bir diğer önemli risk faktörü. Doç. Dr. Özay, kurşun, kadmiyum ve krom gibi ağır metallerin bazı kırtasiye ürünlerinin boyalarında veya iç yapısında bulunabileceğini ve çocuğun kullanımı sırasında temas yoluyla vücuda geçebileceğini belirtti. Mevzuatların bu konudaki sınırlamaları olsa da, ebeveynlerin dikkatli olması gerektiğini vurguladı.
Solventler ve Uçucu Organik Bileşikler: Gizli Tehlikeler
Yapıştırıcılar ve boyalarda çözücü olarak kullanılan solventlerin ve uçucu organik bileşiklerin (UOB) de çocuklar için risk oluşturduğuna değinen Doç. Dr. Özay, bu maddelerin solunum yoluyla maruziyete neden olabileceğini söyledi. Özellikle kapalı ve havalandırması yetersiz ortamlarda bu tür ürünlerin kullanımının, çocukların sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği unutulmamalıdır.
Okul Çantaları ve Mataralarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kırtasiye ürünlerinin yanı sıra, okul çantaları ve mataralar da okul alışverişinde kimyasal riskler açısından göz ardı edilmemesi gereken ürünlerdir. Çantaların üretiminde kullanılan boyalar ve plastik malzemeler, ağır metaller veya fitalatlar içerebilir. Mataraların ise BPA (Bisfenol A) gibi endokrin bozucu kimyasallar içermeyen, gıdayla temasa uygun malzemelerden üretilmiş olması büyük önem taşır. Ailelerin, bu ürünleri alırken ürün etiketlerini dikkatlice okuması ve güvenilir markaları tercih etmesi gerekmektedir.
Ebeveynlere Önemli Tavsiyeler
- Etiketleri Okuyun: Ürünlerin üzerinde 'CE belgesi', 'EN 71 standardı' gibi güvenlik işaretlerinin olup olmadığına dikkat edin. Kimyasal içerik bilgilerini mutlaka kontrol edin.
- Güvenilir Markaları Tercih Edin: Bilinirliği olan, kalitesine güvenilen markaların ürünlerini seçmek, riskleri azaltmada önemli bir adımdır.
- Kokuya Dikkat Edin: Keskin, rahatsız edici kimyasal kokusu olan ürünlerden uzak durun. Bu kokular, uçucu organik bileşiklerin varlığına işaret edebilir.
- Fiyat Tuzağına Düşmeyin: Çok ucuz ve menşei belirsiz ürünler genellikle kalitesiz ve riskli kimyasallar içerebilir.
- Çocukları Bilinçlendirin: Çocuklara kırtasiye malzemelerini ağızlarına götürmemeleri, kullandıktan sonra ellerini yıkamaları gibi temel hijyen kurallarını öğretin.
- 'Kimyasalsız' İfadelerine Şüpheyle Yaklaşın: Doç. Dr. Özay'ın da belirttiği gibi, 'kimyasalsız, zehirsiz, tamamen sağlıklı' gibi ifadelerin hiçbir anlamı yoktur. Her madde bir kimyasaldır. Önemli olan, zararlı kimyasalların limit değerlerin altında olmasıdır.
Doç. Dr. Özay, son olarak, okul alışverişinde yapılan tercihlerin çocukların uzun vadeli sağlığı üzerinde belirleyici olduğunu hatırlatarak, aileleri bilinçli ve dikkatli olmaya davet etti. Unutulmamalıdır ki, çocuklarımızın sağlığı, her şeyin önündedir.
