Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı’nın (COP31) Antalya’da başlaması üzerine önemli açıklamalarda bulundu. Konferansın ilk gününde gıda güvenliği, tarım, sulama ve su verimliliği gibi kritik konuların gündeme geldiğini hatırlatan Sarıbal, Türkiye'nin iklim değişikliği ile mücadeledeki yaklaşımını eleştirdi. Özellikle çiftçiye yeni kredi borcu yüklemenin, iklime uyum politikası olarak kabul edilemeyeceğini net bir dille ifade etti.
Sarıbal, Türkiye'de su kaynaklarının yüzde 79'unun tarımsal faaliyetlerde kullanıldığına ve bu suyun büyük bir kısmının eski altyapı ile verimsiz sulama sistemleri nedeniyle israf edildiğine dikkat çekti. Kuraklık ve artan üretim maliyetlerinin çiftçileri ekim alanlarını daraltmaya ve ürün desenlerini değiştirmeye zorladığını belirten Sarıbal, iklim krizinin etkilerinin konferans salonlarından önce doğrudan tarlada hissedildiğini vurguladı.
İklim Krizi ve Çiftçinin Artan Yükü
CHP Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal, kuraklık, yüksek sulama, gübre ve mazot maliyetlerinin üreticilerin gelirlerini düşürdüğünü dile getirdi. Çiftçilerin hem ürün kaybıyla karşı karşıya kaldığını hem de iklime uyum sağlamak için gereken yatırımların maliyetini üstlenmek zorunda bırakıldığını belirtti. Sarıbal, mevcut desteklerin üreticinin maliyetlerini karşılamakta yetersiz kaldığını ve yeni sulama sistemlerine geçişin sadece ekipman alımından ibaret olmadığını söyledi.
Üreticilerin peşin ödeme zorlukları, kredi ve teminat bulma güçlükleri, enerji giderlerinin yüksekliği ve daha az su tüketen ürünlere geçişte yaşanabilecek gelir kayıplarıyla mücadele ettiğini ifade eden Sarıbal, özellikle kiralık arazilerde üretim yapan çiftçilerin yatırım imkanlarının daha da kısıtlı olduğunun altını çizdi. İklime uyum yatırımlarının kredi ve özel finansmanla desteklenmesinin, çiftçilerin borç yükünü daha da artıracağını savundu.
Kamusal Destek ve Güvence Çağrısı
Orhan Sarıbal, sulama altyapısının modernizasyonunun devletin asli sorumluluğunda olduğunu belirtti. Açık kanallardaki su kayıplarını engelleyecek kapalı sulama sistemlerinin kamu eliyle kurulması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, tarla içi modern sulama yatırımlarının ön ödeme olmaksızın ve büyük ölçüde hibe programlarıyla desteklenmesi gerektiğini savundu. Sarıbal, çiftçilerin daha az su tüketen ürünlere geçiş sürecinde yaşayabilecekleri verim ve gelir kayıplarının da kamusal güvence altına alınması çağrısında bulundu.
İklim Krizinin Sorumlusu Çiftçi Değildir
Sarıbal, havza bazlı üretim planlarının çiftçilere dayatılmaması gerektiğini, bu planların üretici örgütleri, ziraat odaları ve bilim insanlarının katılımıyla hazırlanması gerektiğini savundu. Kuraklık başta olmak üzere iklim kaynaklı afetlerin tarım sigortası kapsamına alınması ve küçük üreticilerin prim yükü altında ezilmemesi gerektiğini de ekledi. Türkiye'nin iklim politikasının sadece karbon piyasası ve finansal araçlarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Sarıbal, tarım topraklarını, su kaynaklarını ve üreticiyi koruyan kamucu bir uyum programına ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Sözlerini, "İklim krizine yol açan çiftçi değildir; uyumun bedeli de çiftçiye borç olarak yüklenemez. COP31’in başarısı verilen sözlerin sayısıyla değil, çiftçiye, tarlaya ve su havzalarına ulaşan kaynakla ölçülecektir. Toprağı, suyu ve üreticiyi korumayan hiçbir iklim politikası gerçek bir çözüm değildir" diyerek tamamlayan Sarıbal, hükümetin bu konuda daha somut adımlar atması gerektiğini vurguladı.
