Yaklaşan LGS ve YKS gibi kritik sınavlar öncesinde hem öğrencilerin hem de ailelerin en çok karşılaştığı zorluklardan biri olan sınav kaygısı aile tavsiyeleri, Sakarya Büyükşehir Belediyesi Tıp Merkezi Uzman Psikoloğu Dilara Demiröz tarafından detaylıca ele alındı. Demiröz, sınav sürecinde ailelerin sergilediği tutumun, çocukların kaygı düzeyini doğrudan etkilediğini belirterek, ebeveynlere yol gösterici nitelikte önemli uyarılarda bulundu. Uzman Psikolog, kaygının yanlış anlaşılan bir duygu olduğunu ve doğru yaklaşımlarla yönetilebileceğini ifade etti.
Kaygı: Normal ve Doğal Bir Tepki Mekanizması
Uzman Psikolog Dilara Demiröz, sınav kaygısının genellikle olumsuz bir durum olarak algılandığını ancak aslında beynin doğal bir savunma mekanizması olduğunu vurguladı. Demiröz'e göre kaygı, tehlike algısına karşı vücudun verdiği normal bir tepkidir ve bizi korumak, hayatta kalmamızı sağlamak amacıyla oluşturulmuş bir alarm sistemidir. Bu nedenle kaygı, diğer tüm duygular gibi doğal ve gereklidir. Ancak kontrol edilemeyen ve aşırı yoğunlaşan kaygı, öğrencinin gerçek potansiyelini ortaya koymasını engelleyerek akademik başarısını olumsuz etkileyebilir. Önemli olan, bu doğal tepkiyi doğru bir şekilde tanımak ve yönetebilmektir.
Ailelerin Tutumu Sınav Kaygısını Nasıl Etkiler?
Dilara Demiröz, ailelerin sınav sürecindeki yaklaşımlarının çocukların kaygı seviyesi üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ifade etti. Abartılı motivasyon konuşmaları yerine, çocuğa "Biz senin yanındayız" mesajını vermenin çok daha etkili olduğunu belirtti. Uzman Psikolog, çocukları başka öğrencilerle kıyaslamanın veya sürekli başarı vurgusu yapmanın, onların kaygısını artırabileceği konusunda aileleri uyardı. Güven veren, anlayışlı ve destekleyici bir aile ortamının, öğrencinin sınav kaygısıyla başa çıkmasında kilit rol oynadığını dile getirdi. Ailelerin, çocuklarının çabasını takdir etmesi ve sonuç ne olursa olsun yanlarında olduklarını hissettirmesi büyük önem taşımaktadır.
- Kıyaslamadan Kaçının: Çocuğunuzu başkalarıyla karşılaştırmak yerine, kendi gelişimine odaklanmasını teşvik edin.
- Destekleyici Olun: "Yanındayız" mesajını sözlerinizle ve davranışlarınızla hissettirin.
- Gerçekçi Beklentiler Belirleyin: Çocuğunuzun kapasitesine uygun hedefler koymasına yardımcı olun.
- Anlayışlı Yaklaşın: Sınav sürecinin getirdiği stresi anlamaya çalışın ve empati kurun.
Sınav Öncesi Son Günler: Zihinsel Dinlenme Şart
Demiröz, sınavdan önceki son günlerde yoğun ders çalışmanın bırakılması gerektiğini özellikle vurguladı. Öğrenilen bilgilerin uzun süreli hafızaya aktarılabilmesi için beynin dinlenmeye ihtiyacı olduğunu belirtti. Bu nedenle, sınavdan bir gün önce zihinsel kapanışa izin vermek ve yeni bilgi yüklemeye çalışmamak son derece önemlidir. Son günlerde yapılacak hafif aktiviteler, dinlendirici hobiler veya kısa yürüyüşler, zihnin tazelenmesine ve sınav günü daha odaklanmış olmasına yardımcı olacaktır. Bu süreçte beynin rahatlaması, bilgilerin daha iyi pekişmesini sağlar.
Sınav Anındaki Fiziksel Belirtiler ve Başa Çıkma Yolları
Sınav sabahı veya sınav sırasında mide bulantısı, nefes darlığı, çarpıntı gibi fiziksel belirtilerin ortaya çıkabileceğini belirten Uzman Psikolog Demiröz, bu durumların çoğu zaman bedenin ve beynin sınava hazır olduğuna dair verdiği doğal tepkiler olduğunu ifade etti. Bu tür belirtilerle karşılaşan öğrencilerin panik yapmaması gerektiğini, kısa süreli nefes egzersizleri yaparak sakinleşebileceklerini ve sınava kaldıkları yerden devam edebileceklerini söyledi. Derin nefes alıp verme teknikleri, kalp atış hızını yavaşlatarak ve zihni sakinleştirerek kaygının fiziksel etkilerini azaltmada oldukça etkilidir.
Sınav Kimliğinizi Değil, Performansınızı Ölçer
Gençlere yönelik önemli bir mesaj veren Demiröz, başarı ile kimliğin eşleştirilmemesi gerektiğini vurguladı. "Sınav sizin değerinizi değil, yalnızca o gün ortaya koyduğunuz performansı ölçer" diyerek öğrencilere rahatlatıcı bir bakış açısı sundu. Sınav sonucunun, bir bireyin kişiliğini, zekasını veya geleceğini tamamen belirlemediğini, sadece belirli bir konudaki anlık bilgisini ve o günkü performansını yansıttığını hatırlattı. Emek veren tüm öğrencilere sağlıklı, sakin ve başarılı bir sınav süreci dileyen Uzman Psikolog, gençlerin kendilerine olan inançlarını korumalarının önemine dikkat çekti.
