Ticaret Bakanlığı, tüketiciyi yanıltıcı ticari reklam ve haksız uygulamaları engellemek amacıyla Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde kapsamlı bir revizyona gitti. Yeni düzenlemeler, özellikle dijital pazarlama alanındaki gelişmeleri ve yaygınlaşan uygulamaları hedef alıyor. Yapay zeka kullanımı, sosyal medya fenomenlerinin reklam paylaşımları ve e-ticaret platformlarındaki tüketici yorumları gibi kritik alanlarda şeffaflığı artırmayı ve tüketicilerin aldatılmasını önlemeyi amaçlayan bu değişiklikler, 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yapay Zeka Destekli Reklamlara Şeffaflık Zorunluluğu

Dijital dünyanın hızla gelişen teknolojilerinden yapay zeka, reklamcılık sektöründe de giderek daha fazla kullanılıyor. Yeni yönetmelik, yapay zeka (YZ) ile oluşturulan veya YZ destekli dijital karakterlerin kullanıldığı reklamlara önemli bir açıklık getiriyor. Buna göre, reklamlarda yapay zeka kullanıldığında veya gerçek insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verildiğinde, bunun tüketiciye açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir bir şekilde bildirilmesi zorunlu olacak. Bu sayede tüketicilerin, gördükleri içeriğin gerçek mi yoksa yapay zeka ürünü mü olduğunu anlaması kolaylaşacak.

Ayrıca, gerçek kişilerin yapay zeka ile oluşturulmuş dijital kopyalarının, sanki ürünü kullanmış veya tavsiye etmiş gibi gösterildiği reklamlar tamamen yasaklanarak, bu tür manipülatif kullanımların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Sosyal Medya Fenomenlerine 'Reklam' İbaresi Şartı

Sosyal medya etkileyicileri, yani influencer'lar, günümüz pazarlama stratejilerinin önemli bir parçası haline geldi. Bu platformlar üzerinden yapılan ticari tanıtımların şeffaflığını artırmak amacıyla yeni kurallar getirildi. Artık, reklam karşılığı yapılan tüm paylaşımlarda 'Reklam' veya 'Tanıtım' ibaresinin kullanılması zorunlu olacak. Bu ibarenin, paylaşımın reklam olduğunu ilk bakışta anlaşılacak şekilde görünür olması da şart koşuldu. Bu düzenleme ile tüketicilerin, bir paylaşımın kişisel bir öneri mi yoksa ticari bir tanıtım mı olduğunu kolayca ayırt etmesi sağlanacak.

E-ticaret Yorumlarına ve İndirimli Satışlara Yeni Düzenlemeler

E-ticaret sitelerindeki tüketici yorumları, ürün ve hizmet tercihlerinde önemli bir rol oynuyor. Bu alandaki manipülasyonları engellemek amacıyla yönetmelikte ciddi değişiklikler yapıldı. Bundan sonra yalnızca ürünü veya hizmeti gerçekten satın aldığı doğrulanabilen tüketicilerin değerlendirmeleri yayımlanabilecek. Sahte yorumlar ve ücret karşılığında olumlu değerlendirme yaptırılması ise açıkça yasaklanarak, yorumların güvenilirliği artırılacak.

İndirimli satış kampanyaları da yeni kurallara tabi tutuldu. İndirim oranı hesaplanırken, ürünün kampanyadan önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyatının esas alınması zorunlu hale geldi. Ayrıca, farklı satış kanallarında uygulanan fiyatların birbirinin yerine kullanılamayacağı belirtilerek, indirim oranlarındaki yanıltıcı uygulamaların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Çevresel Beyanlar ve Diğer Kısıtlamalar

Yönetmelik, 'çevre dostu', 'yeşil' gibi çevresel beyan içeren reklamlara da sıkı denetim getiriyor. Bu tür genel ifadelerin bilimsel bir dayanak olmadan kullanılmasının önüne geçilirken, çevresel iddiaların yetkili kurumlar veya akredite kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanması zorunlu olacak. Böylece, tüketicilerin 'yeşil aklama' (greenwashing) olarak bilinen yanıltıcı çevresel iddialardan korunması amaçlanıyor.

Diğer önemli düzenlemeler arasında ise şunlar yer alıyor:

  • Çocuklara yönelik kişisel veriye dayalı hedefli reklam yapılması yasaklandı.
  • Takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimini veren reklamlar yasaklandı.
  • Beşerî tıbbi ürünler, elektronik sigaralar, tütün mamulleri ve alkollü içkilere ilişkin mevcut reklam yasakları yönetmelikte açıkça düzenlendi.

Ticaret Bakanlığı'nın bu yeni düzenlemeleri, dijitalleşen dünyada ticari reklamcılıkta şeffaflığı ve dürüstlüğü sağlamayı, tüketicileri yanıltıcı uygulamalardan korumayı hedefliyor. 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girecek bu değişiklikler, reklamcılık sektöründe yeni bir dönemin başlangıcı olacak.