Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından yayımlanan Ekim ayı raporu, tarım ürünlerinde üretici ve market fiyatları arasındaki uçurumu bir kez daha gözler önüne serdi. Rapora göre, özellikle bazı ürünlerdeki fiyat farkları dikkat çekici boyutlara ulaşarak tüketicinin cebini yakmaya devam ediyor. Bu durum, üretici-market fiyat farkı sorununu ve tarımsal girdi maliyetlerindeki yükselişi bir kez daha gündeme taşıdı.
Limon Fiyat Farkında Rekor Kırdı: Üreticiden Markete 11 Kat Fiyat
TZOB'un Ekim ayı verilerine göre, üretici ile market arasındaki en büyük fiyat farkı limonda kaydedildi. Yüzde 999,2'lik inanılmaz bir oranla zirveye oturan limonda, üreticiden kilogramı 3 lira 90 kuruşa çıkan ürün, market raflarında tam 42 lira 87 kuruştan alıcı buldu. Bu da demek oluyor ki, limon markette üretici fiyatının yaklaşık 11 katına satıldı. Limonu, yüzde 333,6 fiyat farkıyla kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık takip etti.
Domates Hem Üreticide Hem Markette Zam Şampiyonu Oldu
Ekim ayında marketlerde takip edilen 36 üründen 25'inin fiyatı artarken, 11'inde düşüş yaşandı. Markette fiyatı en çok artan ürün, yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesi sırasıyla sivri biber, mısırözü yağı, salatalık ve yeşil soğan izledi. Üretici tarafında ise tablo benzerdi; takip edilen 28 ürünün 15'inde fiyat artışı, 9'unda düşüş görülürken, 4 ürünün fiyatı değişmedi. Üreticide fiyatı en fazla artan ürün yine yüzde 76,1 ile domates olurken, en fazla düşen ürün yüzde 44,3 ile limon olarak belirlendi.
Fiyat Değişimlerinin Ardındaki Nedenler
TZOB raporuna göre, ürün fiyatlarındaki değişimlerin farklı nedenleri bulunuyor:
- Zeytinyağı: Yeni hasat döneminin başlaması ve yüksek rekolte, zeytinyağı fiyatlarını aşağı çekti.
- Limon: Erkenci çeşitlerin hasadının devam etmesi, piyasadaki arzı artırarak fiyat düşüşüne neden oldu.
- Patates: Depolardaki ürün fazlalığı, patates fiyatlarında düşüşe yol açtı.
- Domates, Salatalık, Yeşil Soğan, Sivri Biber, Kabak: Tarla üretiminden sera üretimine geçiş süreci, bu ürünlerin fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi.
- Yeşil Fasulye: Hasat döneminin sonuna yaklaşılması, yeşil fasulye fiyatlarında artışa neden oldu.
Üreticinin Girdi Maliyetleri Katlanarak Artıyor
Rapor, üreticinin omuzlarındaki maliyet yükünün de giderek arttığını gösterdi. Ekim ayında bir önceki aya göre ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, kompoze gübre ise yüzde 2 oranında yükseldi. Yıllık bazda ise gübre fiyatlarındaki artış çok daha çarpıcı boyutlara ulaştı:
- Amonyum nitrat gübresi: Yüzde 67,7
- Amonyum sülfat: Yüzde 56,7
- Kompoze gübre: Yüzde 42,3
- DAP gübresi: Yüzde 39,7
Hayvancılık sektöründe de maliyet artışları devam etti. Süt yemi bir ayda yüzde 6,6, besi yemi ise yüzde 6,5 zamlandı. Son bir yıllık süreçte süt yemi yüzde 38,9, besi yemi ise yüzde 38,6 oranında arttı. Tarımsal üretimin en önemli kalemlerinden biri olan mazot fiyatları da dikkat çekici bir yükseliş sergiledi. Ekim ayında aylık yüzde 3,5 artan mazot, yıllık bazda ise tam yüzde 73,4 oranında zamlandı. Elektrik fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 25,1, tarım ilaçlarındaki artış ise yüzde 27,7 olarak açıklandı. Bu veriler, üreticinin artan maliyetler karşısında zorlu bir mücadele verdiğini ve bu durumun nihayetinde market fiyatlarına yansıyarak tüketiciyi de olumsuz etkilediğini ortaya koydu.
