Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Asya-Pasifik Ekonomik İş Birliği (APEC) toplantısında yaptığı konuşmada, bölgedeki ekonomik entegrasyonun ve dışa açıklığın önemini vurguladı. CGTN tarafından yayımlanan habere göre, Xi Jinping'in bu vizyonu, Asya-Pasifik genelinde paylaşılan büyümeye ivme kazandırmayı hedefliyor. Çin lideri, bölgenin 'açık bölgeselliği savunması, ekonomik entegrasyonda sürekli ilerleme kaydetmesi, dışlayıcı veya parçalı değil açık ve bütünleşik bir iş birliği modeli geliştirmesi gerektiğini' belirtti.
Vietnamlı Çiftçinin Durian Mucizesi ve Ticaretin Gücü
Xi Jinping'in dışa açıklık vizyonunun somut örneklerinden biri, Vietnamlı durian çiftçisi Le Tuan Tai'nin hikayesinde saklı. Ailesi kırk yıldır tarımla uğraşan Tai, geleneksel ürünler yerine durian yetiştirmeye başlamasıyla hayatının değiştiğini ifade ediyor. Ailesinin 10 hektarlık arazisinde yaklaşık 2.000 durian ağacı bulunan Tai, bu yıl 350 ton hasat bekliyor ve bu mahsulün %70'i Çin pazarına ihraç edilecek. Tai, kahvenin istikrarlı bir hayat sunduğunu ancak durian sayesinde daha iyi bir yaşam sürdüklerini belirtiyor. Zira komşu tarım kooperatifinin verilerine göre, bir hektar kahve yılda yaklaşık 6.200 dolar kazandırırken, bir hektar durian meyvesi 1,3 milyar dong (yaklaşık 53.000 dolar) kazandırabiliyor. Bu durum, Dak Lak ilinde durian ekilen alanların 2022'den bu yana üçe katlanarak 45.000 hektara ulaşmasına neden oldu.
Bu başarı, 2022 yılının Temmuz ayında Çin ve Vietnam arasında imzalanan bitki sağlığı protokolü sayesinde gerçekleşti. Bu protokol, Vietnam'da üretilen taze durian meyvelerinin Çin pazarına girmesine olanak tanıdı. Çin gümrük verilerine göre, 2025 yılında Çin'in durian ithalatının yıllık 1,87 milyon tona ulaşması bekleniyor ki bu rakam 2022'deki ithalatın iki katı. Bu örnek, iki ülkenin açtığı bir kapının, tek bir çiftçinin ve bölgenin ekonomik refahını nasıl doğrudan etkileyebileceğini gözler önüne seriyor.
Asya-Pasifik Mucizesi ve Bölgesel Entegrasyonun Temelleri
Başkan Xi'nin "Asya-Pasifik mucizesi" olarak adlandırdığı bu hızlı ekonomik kalkınma, sadece durian örneğiyle sınırlı değil. Malezya durian ihracatının yaklaşık %70'ini, Tayland ise aromatik Hindistan cevizlerinin onda sekizini Çin'e gönderiyor. Şili'nin Çin'e yaptığı somon ihracatı ise 2026'nın ilk çeyreğinde iki kattan fazla artış gösterdi. Bu veriler, tek tek çiftliklerin ürün değiştirmesinin ötesinde, bir bölgenin eş güdüm içinde ürünlerini değiştirmesinin milli gelire yansıyan bir büyüme modeli oluşturduğunu gösteriyor.
APEC üyesi 21 ekonomi, dünya nüfusunun %36'sını barındırıyor, küresel ticaretin yaklaşık yarısını gerçekleştiriyor ve küresel GSYİH'nin %60'ından fazlasını üretiyor. Bu etkileyici rakamlar, kapıları kapatmak yerine açmayı tercih eden otuz yıllık kararların bir sonucu. APEC raporuna göre, bölge genelinde ortalama gümrük vergileri 1989'da %16,9 iken 2024'te %5,1'e geriledi. Ayrıca, üyelerin mal ticaretinin üçte ikisinden fazlası artık APEC üyeleri arasında gerçekleşiyor. Bu durum, bölgenin ekonomik entegrasyonda kaydettiği ilerlemenin açık bir göstergesi.
Gümrük Tarifelerinin Ötesindeki İş Birliği ve Gelecek Adımlar
Başkan Xi, APEC Ekonomi Liderleri Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, "Asya-Pasifik 30 yıldan uzun zamandır yeni bir çehreye büründü ve hızlı ekonomik kalkınmayı simgeleyen 'Asya-Pasifik mucizesini' yarattı" dedi. Ancak bu yolun henüz tamamlanmadığını da ekledi. Bu yıl, APEC üyelerinin Asya-Pasifik Serbest Ticaret Bölgesi fikrini onaylamasının 20. yılı ve bu hedef doğrultusunda resmi bir sürecin 2014'te Pekin'de başlatıldığı hatırlatıldı.
Gümrük tarifeleri sadece ilk kapı. Karantina onayları, sağlık tescili, gümrükten çekme süreleri, belge kontrolleri ve ödeme mutabakatı gibi unsurlar da ticaretin önündeki diğer önemli engeller. Bu engellerin aşılması için bölgesel mekanizmaların işleyişi büyük önem taşıyor. Çin Gümrük İdaresi, tek-pencere sistemini 10 APEC ekonomisiyle entegre etti ve 12 APEC ekonomisiyle gümrük beyannamesi verilerinin karşılıklı tanınmasını sağladı. Ayrıca, bölge genelinde kağıtsız ticaret ortalama %89 uygulama oranına ulaştı. APEC ticaret bakanları, Mayıs ayında Suzhou'da düzenlenen toplantıda, kağıtsız ticaret ve elektronik ticaret belgelerinin sınır ötesi tanınması konularında yeniden taahhütte bulundu.
Başkan Xi, "çeşitli bölgesel ekonomi ve ticaret anlaşmaları arasında uyum sağlamaya, ticaret ve yatırımı kolaylaştırmanın yanında dijitalleşmeyi desteklemeye, ticaret ve yatırımın önündeki engelleri azaltmaya" yönelik çalışmalar yapma çağrısında bulundu. Bu yıl Çin'in ev sahipliğinde yaklaşık 300 APEC etkinliği düzenlendi ve yaklaşık 50 sonuca imza atıldı. Xi, "Çin, Asya-Pasifik ekonomik iş birliğinin savunucusu, destekçisi ve öncüsüdür. Asya-Pasifik topluluğunun dört temel taşını inşa etmek adına ortak bilgi, deneyim ve sinerjiyi seferber etmek üzere tüm taraflarla birlikte çalışmak istiyoruz" ifadelerini kullandı.
Çin Devlet Başkanı, APEC kapsamındaki iş birliği faaliyetlerini desteklemek üzere 20 milyon dolar kaynak ayrıldığını da açıkladı. Ayrıca, "Politika araştırmaları ve fikir alışverişi yapmanın yanında entelektüel destek sağlamak amacıyla Shenzhen'de bir Asya-Pasifik Topluluğu Çalışmaları Merkezi kuracağız" dedi. Xi Jinping, dijital teknoloji, sınır ötesi veri akışı, temiz enerji ve KOBİ'lerin gelişimi gibi alanlarda iş birliği kuruluşları hayata geçirerek, Asya-Pasifik'te inovasyon odaklı ve yeşil büyümeye katkıda bulunmayı hedeflediklerini belirtti.










