Göz sağlığını korumada kritik rol oynayan lutein maddesi, Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) Gıda Mühendisliği Bölümü'nde geliştirilen çığır açıcı bir projeyle artık süt ve yoğurt gibi günlük tüketilen gıdalarla sofralara gelecek. Doktora öğrencisi Esma Nur Seçkin liderliğindeki ve TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında desteklenen bu proje, tarımsal atıklardan elde edilen luteini, özel taşıyıcı sistemlerle gıdalara entegre etmeyi amaçlıyor. Bu sayede, luteinli süt ve yoğurt ürünleri, tüketicilere göz sağlığı için doğal ve erişilebilir bir destek sunacak.
Tarımsal Atıklar Göz Sağlığına Dönüşüyor
Projenin temel amacı, endüstriyel tarımsal atıklarda bulunan ancak genellikle değerlendirilmeyen lutein maddesini geri kazanmak ve yüksek katma değerli ürünlere dönüştürmek. Gözlerdeki makula bölgesinde yoğunlaşan ve UV ışınlarına karşı koruma sağlayan lutein, serbest radikallerle savaşarak yaşa bağlı makula dejenerasyonu gibi ciddi göz rahatsızlıklarının riskini azaltmaya yardımcı oluyor. Ancak, luteinin ışık, ısı ve oksijene karşı hassas yapısı, gıda ürünlerine doğrudan eklenmesini zorlaştırıyor ve maliyetli hale getiriyor.
BTÜ'deki araştırmacılar, bu zorlukların üstesinden gelmek için yenilikçi bir yaklaşım benimsiyor. Tarımsal atıklardan elde edilen lutein ile karayemiş meyvesinden üretilen doğal pektini birleştirerek özel taşıyıcı sistemler geliştirilecek. Bu sistemler sayesinde lutein, sindirim sürecinde korunacak ve vücut tarafından çok daha yüksek oranda emilebilecek. Bu yöntem, hem ekonomik değeri yüksek bir bileşenin düşük maliyetle üretilmesini sağlayacak hem de biyoerişilebilirliğini artırarak insan sağlığına daha fazla fayda sunacak.
Luteinli Süt ve Yoğurt Günlük Beslenmenin Parçası Olacak
Geliştirilen bu özel formülasyonlar, günlük beslenmede önemli yer tutan süt ve yoğurt gibi ürünlere eklenerek test edilecek. Bu sayede, göz sağlığı için faydalı olan lutein, hap veya takviye edici gıda formunda değil, kahvaltıda ya da ara öğünlerde tüketilen doğal gıdaların bir parçası olarak kolayca alınabilecek. Proje ekibi, geliştirilen taşıyıcı sistemlerin sindirim sistemindeki davranışlarını uluslararası standartlara uygun laboratuvar modelleriyle detaylı bir şekilde inceleyecek. Süt ve yoğurt matrisindeki performansları karşılaştırmalı olarak analiz edilerek bilim dünyasına değerli yeni veriler kazandırılacak.
Döngüsel Ekonomi ve Sürdürülebilir Üretime Katkı
Projenin sadece göz sağlığına değil, aynı zamanda sürdürülebilir üretim ve döngüsel ekonomi anlayışına da önemli katkılar sunması bekleniyor. Proje yürütücüsü Esma Nur Seçkin, çalışmanın gıda atıklarını katma değeri yüksek fonksiyonel ürünlere dönüştürerek biyoaktif bileşenlerin daha verimli değerlendirilmesine olanak tanıyacağını ve gelecekteki araştırmalara sağlam bir altyapı oluşturacağını vurguladı. Bu yaklaşım, kaynakların daha etkin kullanılmasına ve atık miktarının azaltılmasına yardımcı olarak çevresel sürdürülebilirliği destekleyecek.
BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar da projeyi tebrik ederek, üniversitenin araştırma ve geliştirme odaklı çalışmalarının somut ve güçlü sonuçlar verdiğini belirtti. Rektör Çağlar, projenin sürdürülebilirlik, döngüsel ekonomi ve insan sağlığı gibi günümüzün öncelikli alanlarına katkı sunmasından gurur duyduklarını ifade etti. Bu tür bilimsel çalışmaların, hem akademik dünyaya hem de topluma fayda sağlayan yenilikçi çözümler üretme potansiyelini gözler önüne seriyor. Luteinli süt ve yoğurt ürünleri, yakın gelecekte market raflarında yerini alarak, göz sağlığını korumak isteyen tüketiciler için doğal ve lezzetli bir seçenek sunacak.
